Özgün tasarımlarını/desenlerini diğer ülkelerde de korumak isteyen kişiler, mutlaka Türkiye’deki başvuru tarihlerinden sonraki 6 ay içerisinde yurtdışına da başvuru yapmak zorundadır. Bu sürenin kaçması, yurtdışında koruma şansının ortadan kalkması anlamına gelmektedir.
Aynı marka veya patent tescilinde olduğu gibi, endüstriyel tasarım tescilinde de yurtdışına iki ana yöntemle (tek tek ülkere başvuru yapılması, bölgesel veya uluslararası esaslı toplu başvuru sistemlerinin kullanılması) başvuru yapılabilir.
Buna göre, aşağıda söz konusu başvuru yollarına ilişkin genel bilgiler yer almaktadır.

ÜLKESEL TASARIM BAŞVURUSU

Eğer en fazla 2 ya da 3 ülkede koruma talep ediliyorsa ve kesinlikle bu ülkeler dışında bir ülkede faaliyette bulunulmayacaksa, ülkelere tek tek başvuru yapmak daha akılcı bir çözüm olacaktır. Her ülkenin hukuki mevzuatlarının farklı olması, her bir ülke için farklı maliyetler ve süreçler anlamına gelse de, ülke sayısı az olduğundan bir ciddi bir sorun teşkil etmemektedir.
Bunun bilincinde olan bir firma olarak, bize gelen taleplere direk cevap vermemekte, öncelikle ilgili ülkedeki partnerimizden süreç ve maliyetleri aldıktan ve de daha önce yaptığımız benzer işleri değerlendirdikten sonra müvekkillerimizi maliyetler ve kendilerini bekleyen süreçler konusunda bilgilendirmekteyiz.

AVRUPA TOPLULUK TASARIM TESCİLİ

Marka’daki Topluluk Markası (CTM) başvurusuna benzer olarak, özgün tasarımların tüm Avrupa Birliği ülkelerinde tek bir başvuruyla korunabilmesi amacıyla, Avrupa Topluluğu 1 Nisan 2003 tarihinden itibaren bu sistemi devreye almıştır.
Sistemin en önemli özelliklerinden biri tescilsiz tasarımlara da belirli oranda bir koruma sağlamasıdır. Buna göre, tescilsiz tasarımlar, tasarımın açıklanmasından itibaren üç yıllık bir süre için orijinal tasarımın taklitlerine engel olabilmektedir.
Sistemin prosedürel işlemlerini yürütmek için yetkili kılınan merci ise Topluluk Marka tescili işlemlerini de yürüten OHIM’dir. (Office for the Harmonization in the Internal Market).

Kimler bu sistemden faydalanabilir?
Topluluk tasarım başvurusu Avrupa Birliği, Dünya Ticaret Örgütü, Paris Birliği üyesi ülke vatandaşları veya bu ülkelerden birinde ticari faaliyeti veya ikameti olan kişilerce (özel ve tüzel) dosyalanabilmektedir.
Buna göre, Türk başvuruları, Paris Birliği ve Dünya Ticaret Örgütü üyesi olması sıfatıyla Topluluk Tasarımı olarak dosyalanabilmektedir. Başvurular, Topluluk Markasında olduğu gibi, Topluluk üyesi ülkelerden birinde kayıtlı bir marka vekili aracılığıyla yapabilmektedir.

Başvuru için gerekenler
Başvuru için gereken bilgi ve belgeler standart bir tasarım başvurusundan farklı değildir. Buna göre başvuru için OHIM’in hazırladığı başvuru formunu uygun şekilde doldurmak ve başvuru sahibinin bilgilerini, tasarım görsellerini vermek yeterli olmaktadır. Başvurular, Avrupa Birliği’nin üç resmi dilinden (İngilizce, Fransızca veya Almanca) birinde yapılabilmektedir.
Başvuru süreci

Topluluk tasarım başvuruları şekilsel inceleme ve yayın olmak iki ana süreçten sonra tescil edilmektedir.
İnceleme aşamasında, başvurular usule yönelik, diğer bir deyişle şekli açıdan incelenmekte ve herhangi bir eksiklik tespit edilmezse başvuru tarihi kesinlik kazanmaktadır. Başvurunun işini iyi bilen bir vekil aracılığıyla yapılması durumunda bu süreç hiçbir sıkıntı yaşanmadan geçilebilmektedir.
Burada dikkat edilmesi gereken bir önemli konu da, bu incelemenin kesinlikle yenilik veya ayırt edici özellik açısından bir değerlendirmeyi kapsamıyor olmasıdır. Zaten, baz alınacak konu bir resim olduğundan, bu tarz bir inceleme yapmak genelde dünyanın hiçbir yerinde mümkün olamamaktadır.
Şekli inceleme sürecini sorunsuz geçen başvurular Topluluk Tasarım Bülteninde yayınlanmaktadır. Talep edilirse, bu yayın başvuru tarihi veya rüçhan tarihinden itibaren 30 aya kadar ertelenebilmektedir.
Eğer yayın hemen yapılırsa, başvuru tarihinden itibaren yaklaşık 7 ay içerisinde tasarım tescil işlemleri tamamlanmaktadır. Topluluk Tasarımı sisteminde tescil edilen bir tasarımın koruma süresi, 5 yılda bir yenileme yapılması şartıyla 25 yıla kadar uzatılabilmektedir.

Diğer bilgiler
Topluluk Tasarım başvurusu yoluyla tescil edilen tasarımlara ilişkin tüm hukuki ihtilaflar tek bir merkezde (OHIM) değerlendirilmektedir.
Bu sisteme yapılan bir başvuru sonucu koruma alınacak ülkeler ise aşağıda verilmiştir:
“Avusturya, Belçika, İngiltere, Danimarka, Almanya, Finlandiya, Fransa, Yunanistan, İrlanda, İtalya, Lüksemburg, Hollanda, Portekiz, İspanya, İsveç, Kıbrıs, Çek Cumhuriyeti, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Malta, Polonya, Slovak Cumhuriyeti ve Slovenya. (2007 yılı itibariyle ise Romanya ve Bulgaristan)”

ULUSLARARASI TASARIM TESCİLİ (LAHEY ANLAŞMASI):
Başvurularını Avrupa Birliği’ne üye ülkelerin dışındaki ülkelerde de toplu bir sistem aracılığıyla tescil ettirmek isteyen kişiler için Lahey Anlaşması kapsamında bir başvuru yapılması sağlıklı bir çözüm olacaktır. Ülkemizde bu anlaşma Ocak 2005 tarihinden itibaren uygulamaya geçmiş olmaktadır. Şu anda Lahey Anlaşması’na taraf olan ülkelerin sayısı Türkiye ile beraber 40’tır.

Diğer toplu sistemlerde olduğu gibi, Lahey Anlaşması’nın da ana amacı tek bir başvurusuyla birçok
ülkede, daha basitleştirilmiş süreçlerle ve daha düşük maliyetlerle tescil alınmasına imkan sağlamaktır.

Başvuru Süreci
Markalarda Madrid Protokolü ve patentlerdeki PCT başvurusuna benzer olarak, başvurular direk Uluslararası
Büroya (WIPO) yapılabileceği gibi, Türk Patent Enstitüsü üzerinden de gerçekleştirilebilmektedir.

Yine tüm dünyadaki tasarım süreçlerine benzer olarak, Lahey Anlaşması kapsamında yapılan başvurular da
şekilsel inceleme ve üçüncü kişilerin itirazlarını ortaya koyabildiği yayın sürecinden geçtikten sonra tescil
olmaktadır.

Sisteme genel bir bakış
Yukarıda da bahsedildiği üzere, Lahey Anlaşması kapsamındaki tasarım tescil sistemi Türkiye’deki tasarım
tescil ve Topluluk Tasarımı tescil mevzuatına oranda benzerdir.
Buna göre, sistem çoklu başvuru, rüçhan hakkı talep edebilme (6 ay içinde bu sisteme başvuru yapılırsa),
yayın erteleme, tek bir taleple Anlaşma kapsamındaki tüm ülkelerde adres, unvan vb. değişiklikleri
gerçekleştirebilme imkanını başvuru sahiplerine sunmaktadır.
Türkiye’den başvuru yapma hakkına sahip kişilerin seçebileceği ülkeler ise, Kırgızistan, Estonia, Lihtenştayn,
Egypt, Moldova Cumhuriyeti, İspanya, Namibya, Gürcistan, Romanya, İsviçre, Singapur, Hırvatistan, Slovenya, İzlanda, Ukrayna ve Macaristan olarak sıralanabilir.